INVESTIGACIÓNS

As operadoras de telefonia móbil (apoiada en moitos casos polos mesmos asesores das tabaqueiras que fixaban estándares para as probas científicas para impedir demostrar que o fume do tabaco é daniño) inténtanos convencer, dende os seus intereses económicos, de que non pasa nada e que non se pode demostrar perigo algún para a saúde no seu caótico despregamento actual. Son moitos os estudos independentes e informes técnicos (inclusos de departamentos de distintas administracións públicas) que, a pesar da forte presión a que están sometidos, aluden a un uso racional da telefonía móbil baseada no principio de precaución (telefonía móbil regulada en base a criterios de saúde e evitación de riscos). Esta páxina intenta dar voz a aqueles estudos independentes e aos profesionais que os apoian.

Web belga que recopila referencias a máis de 300 publicacións científicas por orde cronológica con abceso a enlaces ao abtract de Pubmed ou ao artigo completo nalgúns casos. Os comentarios en itálica e as traducións ás que se remiten proveñen do CSIF-CEM (Comité Científico sobre os Campos Electromagnéticos).

EMFacts Consultancy. Web establecida en 1997 como fonte independente da información sobre os temas de saúde e de seguridade relacionados coa exposición humana á enerxía electromágnetica, cos resumes das recentes investigacións dos efectos dos CEM sobre a saúde.

Selección recopilada pola Asociación Vallisoletana de Afectados por Antenas de Telecomunicaciones "con abundantes artigos científicos orixinais clasificados por doenzas ou síntomas. Dedicada expresamente a biólogos, médicos e investigadores con coñecementos de Inglés".

PROXECTO REFLEX.
 (“Risk Evaluation of Potential Environmental Hazards from Low Energy Electromagnetic Field (EMF) Exposure Using Sensitive in vitro Methods” )

Se tradicionalmente considerouse imposíbel que as radiacións non ionizantes poideran producir efectos xenotóxicos, o estudo multicéntrico REFLEX da Comisión Europea, tras rematar a súa 1ª fase in vitro (dende o 2000 ao 2004 en 12 centros de 7 estados europeos) centrada na resposta celular e molecular, CONCLÚE que a radiación da telefonía móbil aos niveis de potencia actuais PROVOCA EFECTOS XENOTÓXICOS nunha exposición continuada (maior en novos e maiores). Aínda descoñecen os mecanismos biolóxicos implicados (non térmicos) e queda para posteriores fases a investigación sobre a implicación destes cambios biolóxicos (roturas das cadeas do ADN) na alteración potencial da saúde das persoas e outros seres vivos.

Estes resultados:

  1. Coinciden con outros anteriores: o equipo de Henry Lai do laboratorio de investigación en bioelectromagnetismo (Departamento de bioinxeniería da Universidade de Wáshington), publicou isto mesmo en 1995, cando o despregamento da telefonía móbil atopábase nos seus inicios (Lai e Singh, 1995).
  2. Concordan coas sospeitas da relación co cancro e diferentes enfermidades neurodexenerativas descritas en numerosos artigos aceptados e publicados en revistas de investigación científica, incluidos os estudos epidemiolóxicos que inciden no incremento de ditas patoloxias arredor das antenas de telefonía móbil.
  3. Requiren continuación: científicos europeos participantes no Proxecto Reflex denuncian que a Comisión Europea paralizase posteriores fases do estudo Reflex para poder analizar a implicación real sobre a saúde humana que leva este achado, así como a ocultación das súas conclusións (xenotoxicidade) por diversos organismos oficiais.
INFORME BIO-INICIATIVA
 The BioInitiative Report: "A Rationale for a Biologically-based Public Exposure Standard for Electromagnetic Fields (ELF and RF) Potential Environmental Hazards from Low Energy Electromagnetic Field (EMF) Exposure Using Sensitive in vitro Methods” New York 31/08/07 http://www.bioinitiative.org/

Informe de expertos de recoñecemento internacional (nos campos do cancro, da inmunoloxía, da saúde pública e da política ambiental) cunha revisión bibliográfica de máis de 600 páxinas referentes a máis de 2.000 estudos científicos e traballos. O conxunto de científicos participantes, incluida a propia AXENCIA EUROPEA DE MEDIO AMBIENTE -EEA-, que xunto cos demáis participantes CONCLÚEN NESTA REVISIÓN QUE OS LÍMITES DE PROTECCIÓN ACTUAIS (establecidos pola O.S.F.C.C. e a I.C.N.I.R.P. -referentes da lexislación española-) NON SON SEGUROS:

- CONSTATAN que os niveis existentes de seguridade pública son inadecuados para protexer a saúde pública e documentan as evidencias científicas actuais sobre a relación causal dos campos electromagnéticos (leucemia infantil e outros cancros infantís, tumores cerebrais e neuromas, cancro de mama, cambios no sistema nervioso e nas funcións cerebrais, así como os efectos nos xenes e no ADN / proteínas do estrés / sistema inmunolóxico)

- RECLAMAN a imperiosa necesidade de dispor de límites máis estritos ante a exposición ós campos electromagnéticos de hiperfrecuencias de microondas pulsadas e aos campos electromagnéticos de baixa frecuencia.

APOIOS INSTITUCIONAIS AO INFORME BIO-INICIATIVA:

ESTUDE INTERPHONE
 The INTERPHONE Study

- Mega estudo epidemiolóxico multicétrico (o máis grande ata a data) do Centro Internacional de Investigación sobre o Cancro da OMS que "inclúe ao redor de 2600 gliomas, 2300 meninxiomas, 1100 neurinomas do acústico, 400 tumores da glándula parótide e os seus respectivos controis.

- Baseados nun "protocolo central común e leváronse a cabo en Alemaña, Australia, en Canadá, Dinamarca, Finlandia, Francia, Israel, Italia, Xapón, Noruega, Nova Zelanda, Reino Unido e Suecia"

RESULTADOS PREVIOS ACTUALIZADOS O 8 DE OUTUBRO de 2008:

  • "... A posta en común dos datos procedentes dos países escandinavos e parte do Reino Unido identificou un RISCO de GLIOMA FORTEMENTE SIGNIFICATIVO en relación co uso de teléfonos móbiles por un período de 10 anos ou máis no lado da cabeza onde o tumor desenvolveuse (Lahkola et al, 2007)...".
  • Para o meninxioma e o neurinoma do acústico, ainda que "o número de usuarios de longa duración e usuarios intensivos nos distintos estudos foi ata inferior ao de glioma, impedindo concluír de modo definitivo unha asociación eventual entre a utilización dos teléfonos móbiles e o risco destes tumores", as análises de conxunto dos datos dos países escandinavos e do Reino Unido puxeron en evidencia "... un RISCO AUMENTADO DE MANEIRA SIGNIFICATIVA DE NEURINOMA DO ACÚSTICO vinculado a unha duración de uso de dez anos ou máis no lado do tumor (Schoemaker at ao, 2006)".
  • "No estudo de Israel, onde os suxeitos tenden a relatar un uso moito máis intenso dos teléfonos móbiles, os resultados suxiren que existe unha RELACIÓN ENTRE O USO INTENSIVO DE TELÉFONOS MÓBILES E O RISCO DE TUMORES DA GLÁNDULA PARÓTIDE".

Resultados que seguen perfilando os datos parciais coñecidos: que, os usuarios con máis de 10 anos utilizando o móbil, teñen máis posibilidades de ter/contraer tumores cerebrais, neurinomas do acústico, gliomas o tumores da glándula parótide:

Ver Informe integro en pdf: galego e castelán / acceso ao orixinal en francés e inglés

Ver: Prensa do 24.10.09: galego / castelán / catalán / portugués / inglés /

Fonte: http://www.sante-environnement.be/spip.php?article85

INTERPHONE. DATOS A TER EN CONTA:

  • DENUNCIAS POLO RETRASO DOS DATOS DEFINITIVOS DO ESTUDO INTERPHONE:

- Microwave News Vol. XXVIII Nº 1 January 30, 2008: LIBERADE O ESTUDO INTERPHONE!. Ver versión en galego e castelán.Ver orixinal en inglés.

- RESOLUCIÓN DO PARLAMENTO EUROPEO de 02.04.09, sobre as consideracións sanitarias relacionadas cos campos electromagnéticos: "14.- Lamenta que, con motivo dun adiamento sistemático desde 2006, aínda non se publicaron as conclusións do estudo epidemiolóxico internacional denominado INTERPHONE, cuxo obxectivo é estudar se existe unha relación entre o uso do teléfono móbil e determinados tipos de cancro, en particular tumores cerebrais, do nervio auditivo e da glándula parótide. 15.- Subliña, neste contexto, a chamada á prudencia lanzada pola coordinadora do estudo INTERPHONE, Elisabeth Cardis, que, sobre a base dos coñecementos actuais, recomenda para os nenos un uso razoable do teléfono móbil e un uso preferente do teléfono fixo. 16.-Considera que en todos os casos correspóndelle á Comisión, tendo en conta da súa importante contribución ao financiamento deste estudo mundial, preguntar aos responsables do proxecto polos motivos da non publicación definitiva do mesmo e, a falta de resposta, informar inmediatamente ao Parlamento e aos Estados membros; ..."

  • ANTENA NO GETXO: Se o estudo israelí concluía que un uso intensivo do móbil poderia estar relacionado coa aparición de tumores na glándula parótide, unha definición insuficinte do que é un uso intensivo do teléfono móbil (según Martine Hour do IARC, uso intensivo é igual a utilizar 260 horas o móbil durante 46 meses: 11 minutos e 30 segundos ao día -Ver nota de prensa-), e os erros na estimación da utilización do móbil, parece que inducen a pensar que se pode estar minusvalorando o risco real de contraer un tumor cerebral . "De acordo a estes resultados parciais oficiais, xa non poderá argumentarse que a OMS di que a telefonía móbil non é prexudicial para a saúde". "O meta-análise de Hardell (2008) confirma os resultados do proxecto Interphone para os usuarios que levan 10 anos ou máis utilizando o teléfono móbil: incremento do risco de padecer un tumor cerebral".

  • DRA. ELISABETH CARDIS, COORDINADORA DO ESTUDO INTERPHONE, despois de presentar os resultados actualizados do 08.10.08, precisou ao diario belga Le Soir que convén "reaccionar con prudencia e recomendar aos NENOS que utilicen o móbil de forma razoable e dando prioridade aos teléfonos fixos". Ver prensa.

  • DRA. SIEGAL SADETZKI, coordinadora do grupo israelí INTERPHONE (directora da Unidade de epidemioloxía do cáncro e a radiación do Instituto Gertner, do Centro médico Chaim Sheba de Tel Hashomer, Israel), declarou en 2007 no xornal israelí Haaretz: "Xa pasou o tempo, cando se podería dicir que esta tecnoloxía non causa dano; segundo parece é prexudicial para a saúde" … " con todo, os teléfonos móbiles xa están aquí, teñen vantaxes e agora temos que aprender a utilizalas con sabedoría " . En 2008 a Dra. Siegal Sadetzki predice en The Jerusalem Post que, no curso do tempo, haberá outros efectos máis importantes que se atoparán entre os grandes usuarios do móbil e sobre todo nos nenos; así como chama a reflexión de nais e país sobre cando e como usar o móbil insistendo en medidas como as anunciadas polo Appel de 20 experts internationaux concernant l'utilisation des téléphones portables de xuño 2008.

  • CHAMAMENTO SOBRE O USO DOS TELÉFONOS MÓBILES (galego) / (castelán) / (francés)
    "Appel de 20 experts internationaux concernant l'utilisation des téléphones portables" (xuño 2008): Panel internacional de científicos en cancro, maioritariamente cancerólogos:
    - Costatan os consensos actuais (1.- penetración significativa dos campos electromagnéticos dos teléfonos móbiles no corpo humano, especialmente no cerebro, e máis aínda nos nenos por mor do seu máis pequeno tamaño; 2.- Distintos efectos biolóxicos dos campos electromagnéticos nas bandas de frecuencia dos teléfonos móbiles ata por baixo dos límites máximos de potencia impostos polas normas de seguridade europeas sobre os tecidos vivos, cun aumento da permeabilidade da barreira hemato-encefálica e unha maior síntese das proteínas do estrés). E ALUDEN á "asociación probable con algúns tumores benignos (neurinomas do nervio acústico) e algúns cancros do cerebro, máis marcada no lado do teléfono" en "utilizacións de teléfono móbil durante máis de 10 anos" de distintos estudos.

- Expoñen os consellos de protección no uso do móbil que destes consensos se desprenden.

  • DIRECCIÓN DO INSTITUTO ONCOLÓXICO DA UNIVERSIDADE DE PITTSBURGH (Pensilvania, EUA): o 22 de xullo de 2008 emitiu unha advertencia sen precedente aos 3.000 membros do seu persoal facultativo e administrativo: para que limiten o uso do teléfono móbil debido a que podería provocar cancro; na proposta do Appel de 20 experts internationaux concernant l'utilisation des téléphones portables, «os nenos deben ser protexidos porque o seu cerebro está ainda en desenvolvemento e os adultos deben utilizalo lonxe da cabeza» . Ver Prensa

  • CIENTÍFICOS ESTADOUNIDENSES ADVERTIRON ANTE O CONGRESO NORTEAMERICANO (no Comité Gubernamental de Supervisión y Reforma) sobre o posible vínculo entre o uso de celulares e o cancro cerebral podería compararse coa relación entre o cigarro e o cancro de pulmón. "Tomando en conta os 70 anos que nos tomou retirar o chumbo da pintura e os 50 anos que tardamos en establecer convincentemente o vínculo entre o hábito de fumar e o cancro de pulmón, penso que debemos aprender do noso pasado e facer un mellor traballo ao interpretar a evidencia de riscos potenciais" comentou Ronald Herberman, director del instituto de cáncer en la universidad de Pittsburgh (Pensilvania). "Un tumor no cerebro demora preto dunha década en desenvolverse, dixeron os científicos, e estes estudos existentes cualifican como uso regular a utilización dun celular só unha vez por semana", explicaron aos congresistas os científicos que chaman a aplicar o Principio de Precaución. Ver Prensa Ver enlace Texto lido no Congreso: "Os tumores e o uso de teléfonos móbiles: ¿Qué di a ciencia"

- "17.- Suxire ... á Comisión, en aras da eficacia política e orzamentaria, que se reoriente en parte o financiamento comunitario de estudos sobre os CEM cara a unha campaña xeral de sensibilización dos mozos europeos en materia de boas prácticas no uso do teléfono móbil ..."

- "23.- Denuncia determinadas campañas de comercialización dalgúns operadores de telefonía particularmente agresivas con ocasión das celebracións do Nadal e outras datas sinaladas, como a venda de teléfonos móbiles destinados exclusivamente aos nenos ou as ofertas de «minutos libres» dirixidas aos adolescentes;"

  • A DRA. ELISABETH CARDIS, COORDINADORA DO ESTUDO INTERPHONE E PROFESORA DO CENTRO DE INVESTIGACIÓN EN EPIDEMIOLOXÍA AMBIENTAL (CREAL) de Barcelona, declarou que a pesar da «falta de resultados definitivos e á luz de varios estudos que, aínda que son limitados, suxiren un posible efecto de radiación de radiofrecuencia» xerada polos móbiles. «Xa que logo, eu estou de acordo en xeral coa idea de restrinxir o uso (de móbiles) nos nenos, (...)». A experta tamén avoga por «medios para reducir a nosa exposición» aos móbiles, como a utilización de dispositivos de «mans-libres» e o uso moderado deses aparellos. Ver: prensa do 24.10.09: galego / castelán / catalán / portugués / inglés /

ESTUDOS EPIDEMIOLOXICOS E ANTENAS

Citamos 4 estudos epidemiolóxicos que estudian a relación entre cancro e a proximidade a antenas base de telefonía móbil, duas delas publicadas en recoñecidas revistas científicas en 2004 (estudo israelí de Netanya e estudo alemán de Neila), a publicada en 2008 pola Delegación Provincial de Saúde Pública de Graz en Austria e a recentemente presentada do 2010 sobre o estudo en Belo Horizonte no Brasil.

En canto a Síndrome Microondas citamos o estudo Hispano-Austriaco sobre a exposición crónica ás antenas base de telefonía móbil realizado na localidade de La Ñora en Murcia e publicado no 2004.

2004. INVESTIGACIÓN REALIZADA EN ISRAEL (Netanya): Dr (MD) RONNI WOLF (The Dermatology Unit, Kaplan Medical Center, Rechovot, and the Sackler Faculty of Medicine, Tel-Aviv University) e o Dr (MD) DANNY WOLF (The Pediatric Outpatient Clinic, Hasharon Region, Kupat Holim):

Indica un incremento da incidencia de cancro nun área cun radio de 350 metros dunha antena de telefonía en Netanya. Unha comparativa do risco relativo das persoas que viviron no interior da área mencionada durante máis de 3 anos revela que houbo 4,15 veces máis casos de cancro no seu interior que para a poboación completa.

Versión orixinal en inglés: Wolf, R and Wolf, D. Increased Incidence of Cancer near a Cell-Phone Transmitter Station. International Journal of Cancer Prevention. VOLUME 1, NUMBER 2, APRIL 2004

2004. INVESTIGACIÓN REALIZADA EN ALEMAÑA (Naila) do Dr. Horst Eger y colaboradores; en base aos criterios e ao chamamento do Dr. Wolfrang König (Director da Axencia Federal de Protección contra as radiacións): atopan que o risco de contraer un cancro multiplícase por 3,29 na área interior dun radio de 400 metros dunha antena de telefonía. Ademais a idade dos pacientes con tumores foi 8,5 anos menor para o conxunto de tumores e 20 anos menor para as persoas diagnosticadas con cancro de peito en devandita área que no resto do territori

Eger, H et al.: Einfluss der räumlinchen Nähe von Mobilfunksendeanlagen auf die Krebsinzidenz. Umwelt Medizin Gesellschaft, n.º 17, p 326-332, 4/2004. Versión galega, castelán, orixinal alemana.

2008. INVESTIGACIÓN DO MINISTERIO DE SANIDADE AUSTRIACO: Estudo Epidemiolóxico Ambiental da Incidencia de Cancro nos Concellos de Hausmannstäten & Vasoldsberg, dirixido polo doutor Gerd Oberfeld (Departamento de Saúde Pública de Salzburgo) nunha área de estudo dunha superficie circular de 1.200 metros de radio ao redor da antena transmisora, CONCLUINDO que: "O número de cancros na área estudada diminúe a medida que aumenta a distancia das antenas de telefonía das zonas habitadas" ... CUN INCREMENTO SIGNIFICATIVO DO RISCO DE CANCRO NUN RADIO DE 200 METROS dunha antena de telefonía móbil.

Dr. Gerd Oberfeld. Environmental Epidemiological Study of Cancer Incidence in the Municipalities of Hausmannstätten & Vasoldsberg (Austria). Commissioned by Provincial Government of Styria, Department 8B, Provincial Public Health Office, Graz (Austria). 20 January 2008. Resumo en ingés. Versión orixinal austrica

2010. INVESTIGACIÓN REALIZADA EN BRASIL (Belo Horizonte): Estudo epidemiolóxico da investigadora Adilza Condessa Dode (profesora do Centro Universitario Izabela Hendrix e da Facultade de Ciencias Médicas de Minas Xerais) baseado no xeoprocesamento da cidade de Belo Horizonte (capital do estado de Minas Gerais), para descubrir a que distancia das antenas vivían as 4.924 persoas que morreron no período 1996-2006, atopando que o 81,37 % dos casos de falecementos por neoplasias concentrabánse ata 500 metros de distancia das antenas.

"Mortalidade por neoplasias e telefonía móbil en Belo Horizonte, Minas Gerais". Tese no Programa de Doutorado en Saneamento, Medio Ambiente, e Recursos Hídricos. Autora: Adilza Condessa Dode. Defensa: 26 de marzo de 2010. Orientadora: Mônica Maria Diniz Leão, profesora do Departamento de Enxeñería Sanitaria e Ambiental, da Escola de Enxeñería da UFMG. Co-orientadora: Waleska Teixeira Caiaffa, profesora do Departamento de Medicina Preventiva da Facultade de Medicina da UFMG. Ver: Artigo no Boletín da "Universidade Federal de Minas Gerais" (galego, castelán, portugués, francés, inglés). Ver noticia: http://www.expressomt.com.br/noticia.asp?cod=78179&codDep=8

2004: INVESTIGACIÓN HISPANA-AUSTRIACA SOBRE A SÍNDROME MICROONDAS EN LA ÑORA (MURCIA) polos Drs..Oberfeld (Departamento de Saúde Pública de Salzburgo, Austria), Navarro (Departamento de Física Aplicada da Universidade de Valencia), Gomez Perreta (Hospital La Fé de Valencia) et ao.: estuda sobre o posible efecto sobre a saúde pola exposición crónica de Radiofrecuencias provenientes das Estacións Base de Telefonía Móbil , mostra que na exposición a microondas da GSM (900-1800 MHz) incrementase significativamente e considerablemente o padecemento de fatiga, tendencia depresiva, desorde do soño, problemas vasculares, dificultades de concentración, desorde da pel, perda de apetito e en menor grao, cefaleas, nauseas, problemas de audición, irritabilidade, vertixe, alteracións visuais, alteracións da marcha para os suxeitos expostos.

Oberfeld G, Navarro A E, Portolés M, Maestú C, Gómez-Perretta C . The Microwave Syndrome Further Aspects of a Spanish Study. 3rd International Workshop on Biological Effects of Electromagnetic Fields 4 – 8 October 2004, Kos, Greece. Versión inglesa. Resumo en inglés/castelán